Қазақстанның Салық кодексіне түзетулер: берешекті есептен шығару және өндірісті жергіліктендіру
2026 жылғы 20 қарашада Жобалық кеңсе проблемалық берешек есептен шығарылған кездегі ЖТС пен жеңіл өнеркәсіпке арналған салықтық ынталандыру бойынша нені мақұлдады және не әлі заңға айналмады.
2026 жылғы 20 қарашада Салық кодексін енгізу жөніндегі Жобалық кеңсе өзгерістердің жалпы пакетіне қосу үшін екі түзетуді мақұлдады. Біріншісі азаматтардың проблемалық берешегі есептен шығарылған кездегі жеке табыс салығына, екіншісі өндірісті жергіліктендіруді арттыратын жеңіл өнеркәсіп кәсіпорындарына арналған салықтық ынталандыруға қатысты.
Бұл қабылданған заң туралы хабар емес. Үкіметтің ресми жарияланымында Жобалық кеңсенің шешімдері сипатталып, түзетулер алдағы өзгерістер пакетіне кіретіні айтылған. 21 қарашадағы жағдай бойынша материал түпкілікті мәтіннің қабылдануын, қол қойылуын, ресми жариялануын немесе күшіне ену күнін растамайды.
Проблемалық берешек есептен шығарылған кездегі ЖТС
Мақұлданған тәсіл банк немесе микроқаржы ұйымы белгіленген лимит шегінде проблемалық берешекті кешірген кезде жеке тұлғаны ЖТС-тан босатуды көздейді. Сипатталған модельде қарыз алушының өмірлік жағдайына қосымша талап енгізу жоспарланбайды.
Сонымен бірге кредиторлар провизиялардың азаюынан түсетін кірісті мойындамай осындай берешекті есептен шығара алатын қолданыстағы лимиттерді төмендету ұсынылды:
- банктер үшін — несие портфелінің жылдық 10%-ынан 5%-ына дейін;
- микроқаржы ұйымдары үшін — 20%-дан 10%-ға дейін.
Ресми хабарға сәйкес, лимиттен асып кеткен жағдайда кредитор артық сома бойынша провизияның азаюынан түсетін кірісті мойындап, салық агенті ретінде ЖТС төлейді.
Азаматтар бұл шешімнің мағынасын кеңейтпеуі керек. Түзету несие немесе микронесиені автоматты түрде есептен шығармайды, қарызды кешіруді талап ету құқығын бермейді және қолданыстағы шарт бойынша міндеттемені жоймайды. Ол кредитор проблемалық берешекті есептен шығару туралы шешім қабылдаған жағдайдағы салық режимін сипаттайды.
Жеңіл өнеркәсіпті жергіліктендіруге арналған салықтық ынталандыру
Екінші түзету Жеңіл өнеркәсіпті дамытудың 2026–2030 жылдарға арналған кешенді жоспарына байланысты. Өндірісті жергіліктендіруді арттыру туралы келісімді пайдалану ұсынылады: кәсіпорын оны Өнеркәсіп және құрылыс министрлігімен жасайды, кейін арнайы инвестициялық келісімшарт рәсімдейді.
Осы жолдан өткен ұйымдарға мына төлемдер бойынша жеңілдіктер жоспарланған:
- жер салығы;
- мүлік салығы;
- жер учаскелерін пайдаланғаны үшін төлемақы;
- корпоративтік табыс салығы.
Ресми хабарда қорғаныс шарты да сипатталған: егер келісім кәсіпорынның кінәсінен бұзылса, салықтық преференциялар бұзушылық орын алған салық кезеңінің басынан бастап жойылады.
Механизмнің мақұлдануы бүкіл сала үшін автоматты жеңілдік емес. Салық кодексі мен салалық заңнамаға өзгеріс енгізілуі керек, ал нақты компания келісім, арнайы келісімшарт және бекітілген талаптарды орындауы тиіс.
Мата импортына ҚҚС бойынша бөліп төлеуді тек қарастыру ұсынылды
Отырыста сала өкілдері мата импортындағы ҚҚС мәселесін көтерді: салық шикізат әкелінгенде төленеді, ал дайын өнім үшін төлем кейін түсуі мүмкін. Мемлекеттік кірістер комитеті Қазақстан аумағында өнім өндіруге қолданылатын матаны импорттау кезінде ҚҚС төлеуді бөліп төлеудің қолданыстағы тетігін қолдану мүмкіндігін қарастыруды ұсынды.
Жарияланған мәтінде бұл — ықтимал шешім, мақұлданған екі түзетудің бірі емес. Сондықтан бөліп төлеу енгізілді, барлық мата импорттаушысына қолжетімді немесе оның бекітілген тәртібі бар деп айтуға болмайды.
Расталған деректің шегі
| Мәселе | 20 қарашада расталғаны | Жарияланым растамайтыны |
|---|---|---|
| Проблемалық берешек | жалпы пакетке арналған тәсіл мақұлданды | қарызды автоматты есептен шығару және жеңілдіктің күшіне ену күні |
| Кредитор лимиттері | банкке 5%, МҚҰ-ға 10% ұсынылды | қабылданған заңдағы түпкілікті редакция |
| Жергіліктендіру | келісім мен арнайы инвестициялық келісімшарт моделі мақұлданды | кез келген өндірушіге автоматты жеңілдік |
| Салық преференциялары | төлемнің төрт түрі аталды | нақты рәсім, мерзім және шарттардың толық тізімі |
| Матаға ҚҚС | бөліп төлеудің қолданыстағы тетігін қарастыру ұсынылды | енгізілген салалық бөліп төлеу тәртібі |
«Әділет» жүйесіндегі қолданыстағы Салық кодексінің карточкасы базалық актіні — 2025 жылғы 18 шілдедегі № 214-VIII Кодексті растайды. Бірақ ол талқыланған түзетулердің болашақ ресми жарияланымын алмастырмайды.
Азаматтар мен бизнес нені қадағалауы керек
Қарыз алушы түзетуді күтіп, төлемді тоқтатпауы керек. Қарыз мәртебесі және қайта құрылымдау немесе есептен шығару мүмкіндігі кредитор мен қолданылатын қағидаларға байланысты. Жеке шешім үшін банк немесе МҚҰ ақпараты, ал дау туындаса, білікті құқықтық кеңес қажет.
Жеңіл өнеркәсіп кәсіпорны нормалардың жарияланған мәтіні мен жергіліктендіру келісіміне қойылатын талаптарды күткені дұрыс. Оған дейін жеңілдікті қаржы моделіне кепілдендірілген үнем ретінде енгізуге ерте. Өндіріс, шикізат, инвестиция және өнімнің шығу тегі туралы деректі алдын ала реттеуге болады, бірақ құжаттардың нақты тізімін бекітілген тәртіп анықтайды.
Келесі тексерілетін кезеңдер — заң жобасы немесе түзетулер пакетінің жариялануы, заңнамалық рәсім, «Әділет» жүйесіндегі ресми мәтін, күшіне ену күні және заңға тәуелді қағидалар. Бұл материал жарияланған шешімді түсіндіреді, бірақ салықтық немесе құқықтық кеңес емес.
Дереккөздер
- Қазақстан Республикасы Премьер-министрінің ресми ресурсы — Жобалық кеңсе мақұлдаған екі түзету, 2026 жылғы 20 қараша.
- «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі — 2025 жылғы 18 шілдедегі № 214-VIII Қазақстан Республикасының Салық кодексі, 2026 жылғы 21 қарашада тексерілді.
Пікір қалдыру