Қазақстанның еңбек нарығы: жұмыспен қамту 73,3 мың адамға өсті
ҰСБ 2026 жылғы III тоқсандағы еңбек нарығының деректерін жариялады: 9,4 млн жұмыспен қамтылған адам, 4,5% жұмыссыздық және салалық құрылым.
Ұлттық статистика бюросы 12 қарашада Қазақстанның 2026 жылғы III тоқсандағы еңбек нарығы туралы деректерді жариялады. Экономикада 9,4 млн адам жұмыспен қамтылды, Халықаралық еңбек ұйымының әдістемесі бойынша жұмыссыздық деңгейі 4,5% болды. Жұмыспен қамтылғандар саны 2025 жылғы III тоқсанмен салыстырғанда 73,3 мың адамға артты.
Бұл — халықтың жұмыспен қамтылуын іріктеп зерттеу нәтижесі. Ол жұмыс іздеу сайттарындағы бос орындардың саны да, әр саладағы кадр тапшылығының бағасы да емес. Нақты компания жалдау, еңбекақы немесе жарнама бюджеті туралы шешім қабылдамас бұрын өз жағдайын бөлек тексеруі керек.
III тоқсанның негізгі көрсеткіштері
| Көрсеткіш | Мәні |
|---|---|
| Жұмыс күші | 9 848 961 адам |
| Жұмыспен қамтылған халық | 9 403 394 адам |
| Жалдамалы қызметкерлер | 7 247 683 адам |
| Өзін-өзі жұмыспен қамтығандар | 2 155 711 адам |
| Жұмыссыз халық | 445 567 адам |
| Жұмыссыздық деңгейі | 4,5% |
| 15–34 жастағы жастар жұмыссыздығы | 2,9% |
15 жастан асқан халыққа шаққандағы жұмыспен қамту деңгейі 64,3%, ал жұмыс күшіне шаққанда 95,5% болды. Бұл екі үлестің есептеу базасы әртүрлі: біріншісі тиісті жастағы барлық халыққа, екіншісі тек жұмыс күшіне қатысты.
Өсімге негізінен жалдамалы қызметкерлер үлес қосты
Жалпы жұмыспен қамту бір жылда 73,3 мың адамға өсті. Жалдамалы қызметкерлер саны 92,3 мың адамға артты. Тоқсандық кестеде 7,25 млн жалдамалы және 2,16 млн өзін-өзі жұмыспен қамтыған қызметкер көрсетілген.
Барлық жұмыспен қамтылғандардың 77,1%-ы жалдамалы қызметкерлерге, 22,9%-ы өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға тиесілі. Бірақ бұл құрылым белгілі бір қалада нақты мамандық бойынша қанша үміткер бар екенін көрсетпейді. Ол үшін лауазым, өңір, біліктілік және күтілетін еңбекақы жөніндегі дерек қажет.
Сауда жұмыспен қамтудың ең ірі саласы болып қалды
Жұмыспен қамтылғандардың ең үлкен үлесі саудада — 16,8%. Одан кейін білім беру — 13,3%, өнеркәсіп — 12,6% және ауыл шаруашылығы — 10,5%.
Саладағы қызметкерлер үлесі еңбек өнімділігін, орташа еңбекақыны немесе жұмысқа қабылдау жылдамдығын көрсетпейді. Қызметкерлер санының көп болуы үміткерлердің артық екенін немесе жұмыс берушілер арасындағы бәсекенің төмен екенін дәлелдемейді. Сауданың өзінде сатушы, логист, сатып алу маманы, талдаушы және e-commerce маманына қойылатын талаптар әртүрлі.
Жұмыс аптасы жұмыспен қамту түріне қарай өзгереді
Бір жұмыспен қамтылған адам негізгі жұмысында аптасына орта есеппен 39 сағат еңбек етті. Жалдамалы қызметкер үшін көрсеткіш 41 сағат, өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам үшін 36 сағат болды.
Бұл — зерттеудегі орташа мәндер. Олар жеке шарттағы жұмыс уақытының нормасын белгілемейді және нақты ұйымдағы ақысы төленбеген қосымша жұмысты көрсетпейді. Жұмыс беруші үшін өз командасындағы кестені, нақты жүктемені, нәтижені және қызметкерлерді ұстап қалуды салыстыру маңыздырақ.
Жұмыссыздық белсенді үміткерлер санына тең емес
ҰСБ анықтамасы бойынша жұмыссыз адам — жұмысы жоқ, оны іздеп жүрген және жұмысқа кірісуге дайын адам. Сондықтан 445,6 мың жұмыссызды кез келген бос орынға қолжетімді аудитория деп санауға болмайды.
Үміткерлердің мамандығы, тәжірибесі, өңірі, жұмыс форматына талабы және жұмысқа шығу мерзімі әртүрлі. Жұмыс іздемеген немесе оған кірісуге дайын болмаған адамдар жұмыссыздық көрсеткішіне кірмейді. Жалпы 4,5% деңгейі жалдау жоспарын жеке өзі анықтай алмайды.
Жалдау науқанына дейін нені тексеру керек
Ұлттық көрсеткіш жалпы жағдайды түсіндіреді, ал іс жүзіндегі жоспар компанияның өз деректеріне сүйенеді. Бос орынды жарнамаламас бұрын мыналарды белгілеу пайдалы:
- міндетті және жұмыс барысында үйретуге болатын дағдылар;
- қала, жұмыс кестесі және қашықтан жұмыс істеу мүмкіндігі;
- еңбекақы ауқымы және оны қайта қараудың түсінікті шарттары;
- әр кезеңде үміткерге жауап беру уақыты;
- бос орынды көруден өтінімге, сұхбатқа және жұмысқа шығуға дейінгі конверсия;
- сынақ мерзімінен кейін қызметкерді ұстап қалу.
Егер талаптар нақты міндеттен кең болса, жарнама сәйкес келмейтін өтінімдерді көбейтеді. Егер шарттар жасырылса, лайықты үміткерлердің бір бөлігі алғашқы әңгімеге дейін кетеді. Трафикті оңтайландыру әлсіз жұмыс беруші ұсынысын түземейді.
Бұл деректер маркетинг үшін нені білдіреді
Жұмыспен қамтудың өсуі тұтынушылық сұраныстың автоматты түрде өскенін білдірмейді. Жарияланымда табыс, сатып алу қабілеті, үй шаруашылықтарының шығыны немесе жекелеген тауарларға сұраныс туралы дерек жоқ.
Маркетолог жалпы жұмыспен қамтуды жарнама нәтижесінің дәлелі ретінде қолданбауы керек. Коммерциялық қорытынды үшін нақты тапсырыс, төленген түсім, қайтарым және клиент экономикасы қажет. HR-науқан үшін — жарамды өтінім, сұхбат, қабылданған ұсыныс және қызметкердің нақты жұмысқа шығуы керек.
Дереккөздер және материал шегі
- Ұлттық статистика бюросы — «Еңбек нарығындағы жағдай (2026 жылғы III тоқсан)», 2026 жылғы 12 қарашада жарияланған.
- Ұлттық статистика бюросы — 2026 жылғы қарашаға арналған жарияланымдар күнтізбесі.
Материал ресми статистикалық жарияланымды түсіндіреді және жеке компания үшін жұмыспен қамту, еңбекақы немесе сұраныс болжамы болып саналмайды.
Пікір қалдыру